Thứ Ba, 14 tháng 2, 2017

PHIM CUỘC ĐỜI của NHỮNG NGƯỜI KHÁC

       
      Phim " cuộc sống của những người khác " dựa vào một câu chuyện có thật ở Cọng hòa dân chủ Đức vào  năm 1984 - trước khi bức tường Bá Linh sụp đổ 5 năm 7 tháng .  Truyện xảy ra trong giới văn nghệ sĩ .nội dung phim xoay quanh tấm bi kịch giữa một bên là khát vọng tự do sáng tác , đam mê nghệ thuật  với một bên là bộ máy kềm kẹp , theo dõi , giám sát của nhà nước mà thực thi là hệ thống an ninh mật vụ ...Giới văn nghệ sĩ thường trực đối diện với một nỗi sợ hãi giăng mắc mọi nơi . Nỗi sợ hãi khiến họ trở nên tự kỷ , trầm cảm dẫn đến hàng loạt người tự tử . Có nhiều người phải đánh đổi thân xác để được làm nghệ thuật . Nhà cầm quyền lúc đó gọi tên hiện tượng nầy bằng một cụm từ hoa mỹ " CHẾT TỰ NHIÊN " . Và họ cho rằng chết tự nhiên để cho đất nước được an toàn ,trật tự chính trị được ổn định . Sau đây là phần lược thuật :
   
 Georg Dreyman là nhà văn ,nhà thơ đồng thời là nhà đạo diễn tài hoa và nổi tiếng dưới thời Cộng hòa dân chủ Đức ( Đông Đức ) . Vợ của ông là Seiland , một ngôi sao điện ảnh nổi tiếng không kém chồng mình . Một người bạn ( cánh tả ) cùng với người hàng xóm của ông trốn sang Tây Đức ; thế là ông bị an ninh thẩm vấn . Người thẩm vấn ông là trùm nghe lén và rất giỏi về nghiệp vụ hỏi cung nhưng không moi được chứng cứ gì bèn thả ông về và vẫn tiếp tục theo dõi đồng thời đình chỉ mọi hoạt động văn hóa của ông . Vợ ông cũng bị cấm diễn . An ninh vẫn thừa nhận rằng ' gã nghệ sĩ nầy có cách che giấu rất kỹ " .
  Bên an ninh giao cho trùm nghe lén Wiester - có bí danh là XX/7 dẫn một toán kỷ sư đến nhà Dreyman mở khóa vào nhà để lắp đặt thiết bị nghe lén ... Vợ chồng  Dreyman hoàn toàn không hay biết việc nầy , lại đinh ninh rằng an ninh không còn để mắt đến họ nữa . Dreyman không bị nỗi sợ hãi đeo bám nữa nên tiếp tục sáng tác . Để giúp đồng nghiệp nhận được sự chia sẻ của thế giới hầu có thể chận đứng được sự " chết tự nhiên "  vì bị khủng hoảng tinh thần , Dreyman làm một thiên phóng sự thống kê số lượng văn nghệ sĩ tự tử để gởi sang Tây Đức  . Người bạn và người hàng xóm lúc trước sang tây Đức nay đã lén trở về và bí mật  gặp gỡ  Dreyman để cùng thực hiện kế hoạch nầy . Họ tặng ông chiếc máy chữ hiện đại nhất mà ở Đông đức chưa đủ trình độ sản xuất .
Hemp- bộ trưởng bộ văn hóa bắt ép Sieland  lên xe rồi giở trò đồi bại .Ông ta hu7a1ne6u1 bà chịu hầu hạ ông ta thì sẽ được tiếp tục diễn và ông Dreyman chồng bà sẽ được bỏ lệnh cấm lưu hành tác phẩm . .Phần vì sự nghiệp của chồng , phần vì đam mê nghệ thuật nên Sieland nhận lời .trong khi Dreyman miệt mài , cặm cụi trước tác thì hàng đêm vợ ông lại đi hẹn hò với bộ trưởng .Không có vợ ở nhà và biết vợ vì mình mà phải hẹn hò với bộ trưởng  ,Dreyman mất dần cảm hứng sáng tác , buộc lòng ông phải van xin vợ dừng ngay việc nầy. Và sự " trở về " của Sieland với chồng đã có công lớn của trùm Wiester  .Và họ lại tiếp tục quấn quit nhau trong ngôi nhà hạnh phúc . 
 Đặc vụ Wiester cùng một phụ tá kỹ thuật thay phiên nhau trực ở phòng máy để theo dõi mọi động tịnh của vợ chồng Dreyman , kể cả việc làm tình . Dần dần  ,Wiester bỗng cảm nhận rồi đâm ra ngưỡng mộ ,nể phục cuộc sống chan hòa yêu thương , giàu lý tưởng và lương thiện của đôi vợ chồng nghệ sĩ nầy .Một hôm nghe tin Jerska -một họa sĩ tài hoa bị cấm vẽ đã 5 năm  -  tự tử ;Dreyman dừng viết ,ngồi vào dàn Piano chơi bản Sonat ...; rồi ông lẩm bẩm : " Nếu nghe được khúc đàn nầy ,Jerska đã không tự tử " . Điều nầy khiến cho trùm Wiester cảm động về tính nhân văn của người nghệ sĩ mà ông đang theo dõi .Dreyman thường giấu chiếc máy chữ dưới ngạch cửa giữa phòng ngủ và phòng khách , cả vợ cũng không biết - bà chỉ tình cờ bắt gặp lúc ông đang giấu !

  tác phẩm đã hoàn thành , người bạn và người hàng xóm của ông từ tây Đức về nhận "hàng ".Không bao lâu The Mirro- một tờ báo của tư bản cho đăng tải thiên phóng sự của Dreyman . Những thông tin từ lâu bị bưng bít bên trong bức màn sắt bị rò rỉ ra ngoài .Nhà cầm quyền Đông Đức hoảng loạn  , nhốn nháo cho người điều tra làm rõ . Và họ truy lùng cái máy chữ .Một mặt cho bắt giam Sieland  để điều tra ;mặt khác họ khám xét lục tung nhà của Dreyman nhưng thất bại . Viên đại tá an ninh cầu cứu mật vụ Wiester thẩm vấn Sieland ; và bà nầy lại khai ra chỗ cất giấu cái máy chữ . Wiester tức tốc đến nhà Dreyman lấy chiếc máy chữ đem giấu chỗ khác . Toán an ninh tràn đến nhà Dreyman ...Sieland về đến nhà ; trong phút giây ân hận , tuyệt vọng ,bà chạy ra đường ,lao vào xe tải tự vẫn .. Trong lúc hấp hối bà được Wiester đỡ lên và nói nhỏ vào tai : " Bà yên tâm , tôi đã chuyển chiếc máy chữ đi rồi " . 
 Không tìm ra vật chứng , kế hoạch nghe lén của đặc vụ Wiester - bí danh XX7- chấm dứt .và nhận nhiệm vụ khươi thư cho người khác đọc trộm .
  Ngày 9/11/1989 bức tường Bá Linh sụp đổ ; dân Đông Đức ùa chạy sang Tây Đức .Cộng hòa dân chủ Đức được sáp nhập vào Cộng hòa Liên bang Đức .Chính phủ Liên Bang chia sẻ ,giúp đở ,chăm sóc tận tình người dân Đông Đức . Dreyman được tự do muốn viết gì thì viết . Ông được dân chúng tung hô vì có công buông gió để góp phần tạo cơn bão lớn làm ngã đổ bức tường ô nhục !. Chân dung của ông được được trưng bày bằng pano khắp nơi .
 Đặc vụ XX/7 chuyển sang làm nghề đưa thư .Một hôn Dreyman phát hiện dây nhợ lòng thòng trện tường mới ngộ ra là mình từ lâu đã bị nghe lén . Ông truy tìm người đã nhanh tay giấu đi chiếc máy chữ . Cuối cùng ông cũng đã nhận diện được ân nhân cứu mạng chính là Wiester , đặc vụ XX7.Để báo đáp cho ân nhân đã giúp đỡ âm thầm , Drey cũng âm thầm báo đáp bằng cách viết tặng cho người đưa thư Wiester tác phẩm " KHÚC CA TỪ NHỮNG NGƯỜI LƯƠNG THIẾN " . Và ở trang bìa ,ông kính cẩn đề câu :" Đến XX7 với lòng biết ơn " .
   Sau đây là vài cảm nhận mang tính thời sự của người xem phim : 
   
 *Về bản chất của chế độ độc tài thì hầu hết các nhà độc tài đều áp dụng học thuyết của Machiavel:"  ĐỐI VỚI DÂN KHÔNG CẦN HỌ THƯƠNG MÀ PHẢI LÀM HỌ SỢ " Để giữ vững quyền lực họ gieo rắc sự sợ hãi .Vợ của họa sĩ Jerska,vừa khóc vừa kể : " Sâu thẳm trong bức tranh của anh ấy là sự sợ hãi ". Dưới chế độ độc sự tồn tại trở nên vô nghĩa vì sống mà không có quyền con người , không được nêu ý kiến , không được phép viết những gì mình muốn. " Viết về cuộc sống là kiệt tác chỉ là hy vọng ở kiếp sau "  Đó là lời của nhân vật trong phim .Nếu không tự tử thì phải bán rẻ hình hài thân xác để được sống sót với nghe75 thuật .đối với nhà cầm quyền tự tử chỉ là cái " chết tự nhiên " ; và phải chết để giữ vững trật tự chính trị !
   *Về nhân vật Georg dreyman -nhà văn , nhà thơ ,nhà đạo diễn tài hoa thuộc túp người lương thiện , tử tế . Cả hai vợ chồng đều nổi tiếng song vẫn giữ cuộc sống giản dị , đơn sơ và chan hòa yêu thương .Họ sống có lý tưởng , có lòng nhân ái và luôn biết nghĩ cho người khác . Họ trọng danh dự và có trách nhiệm .Điều nầy đã cảm hóa được tên trùm mật vụ nghe lén Wiester XX7.
  *Về nhân vật Wiester XX7 ; bộ máy cầm quyền muốn biến ông ta thành một người máy chỉ biết ăn nằm với máy móc và nhất nhất tuân lệnh . Wiester đã từng đưa biết bao văn nghệ sĩ vào nhà giam bằng nghiệp vụ nghe lén . Nhưng qua quá trình theo dõi cuộc sống cà thái độ trước cuộc sống của Dreyman ,Wiester dần dần tự diễn biến , tự chuyển hóa ...trở thành người tử tế !.Cấp trên của ông ta đã lường trước được việc nầy nên đã cấm ông ta gần gủi tiếp cận với Dreyman .Nhưng không ngờ người máy lạnh lùng , khắc bạc vô cảm đã dần dần được chuyển hóa thành con người đúng nghĩa NGƯỜI viết hoa nhờ vào tính nhân văn , lòng yêu thương và nếp sống lương thiện của Georg Dreyman .

  ** Và cuối cùng là cách thi ân và cách báo đáp trọng ân đều âm thầm lặng lẽ ,không tính toán so đo ...thì ra ' CHỈ CÓ SỰ HIỂU BIẾT MỚI GỢI SỰ HIỂU BIẾT VÀ CHỈ CÓ TÌNH YÊU MỚI GỢI ĐƯỢC TÌNH YÊU " 

  
                                             

Thứ Hai, 6 tháng 2, 2017

CHU THẦN VỚI QUỐC HOA


        Chu Thần Cao Bá Quát suốt cả cuộc đời chỉ cúi đầu lạy mỗi hoa mai :
" Thập tải luân giao cầu cổ kiếm
Nhất sinh đê thủ bái mai hoa"
Một con người tài hoa ,khí phách ,ngạo nghễ như Cao bá Quát chỉ biết kính ngưỡng hoa mai ắt loài hoa nầy có đặc điểm cao quý tót vời ?
"Mười năm loay hoay tìm kiếm cổ
Cả đời cúi lạy mỗi hoa mai "
Kiếm cổ phải chăng là thanh gươm nghĩa khí nghìn thu mà nay đã mù tăm biệt tích ? Hay kiếm cổ là thanh gươm mà thần Kim Quy đã trao cho Lê Lợi trong cuộc kháng chiến chống quân Minh ? Có nhiều huyền thoại về kiếm sắc trong giới giang hồ nghĩa hiệp . Nhưng chung quy có cùng mẫu số là kiếm quý phải ở trong tay nghĩa khí anh hùng . Cao Bá Quát cảm thấy mình chính là người có được thanh gươm nghĩa khí . Ngay từ thuở còn hàn vi , đa cùng khốn khó , Cao Bá Quát đã nuôi chí lớn :
Bài phú Dương Hùng dù nghiệm tá, thì xin quyết tống bần quỷ ra đến miền Đông Hải, để ta đeo vòng thư kiếm, quyết xoay bạch ốc lại lâu đài; Câu văn Hàn Dũ phỏng thiêng chăng, thì xin quyết tống cùng thần ra đến đất Côn Lôn, để ta gánh vác giang sơn, quyết ném thanh khâm sang cẩm tú. ( Tài tử đa cùng phú )
Rồi Cao Bá Quát cùng với Lê Duy Cự vung kiếm làm cuộc khởi nghĩa lật đổ triều đình Tự Đức . Cuộc khởi nghĩa thất bại . Cao tiên sinh bị bắt bỏ cũi đưa về triều đình xử trảm . trên đường giải tù ông xin ghé miếu Lê Thái Tổ để bái điếu . Trong bài điếu có câu : " Điếu bái miếu đường chung nhật cảm, Y nhiên tích thụ phát kim hoa " (Lạy tạ miếu đường suốt ngày cảm động ; cây lá xưa vẫn như cũ nở cành hoa ngày nay ).Câu thơ tỏ ý lạc quan về sự trường tồn bất diệt của nguyên khí quốc gia :" Đừng bảo xuân tàn hoa rụng hết ; Đêm qua sân trước một nhành mai " ( Thiền sư Mãn Giác ) .
Sở dĩ Cao Chu Thần ngưỡng mộ hoa mai vì đặc điểm của loài hoa nầy là dẫu tàn rụng mà khí sắc vẫn không tàn phai . Những cánh hoa mai khi rụng xuống đất vẫn giữ nguyên màu vàng tươi sáng không như nhiều loài hoa khác khi tàn thì héo úa , rũ rượi ...
Mai không những đẹp về sắc , thơm về hương ; mà còn gân guốc ở gốc , vững chãi ở thân , mảnh mai thon thả ở cành . Mai còn có tính kiên định , kham nhẫn và chịu đựng trong tiết trời đông giá :
" Chẳng trải một phen xương lạnh buốt
Hoa mai đâu dễ ngát mùi hương "( Thiền sư Hoàng Bá )
Cuộc sinh tồn và sức cống hiến của mai biểu trưng sự kế thừa liên lỷ cho dòng thời gian hôm qua , hôm nay và mai sau :
" Nhậm vận tự sinh kim nhật ý
Hàn hoa chi tác khứ mai hương "
( Ý mới rút từ kinh nghiệm cũ
Mai tàn lưu lại chút hương xưa )
Đó là lý do khiến cho một con người ngang tàng , khí khái ,tài cao , chí cả như Cao Chu Thần chỉ cúi lạy mỗi hoa mai . Hoa mai xứng đáng được tôn vinh là quốc hoa vì loài hoa nầy biểu trưng cho quốc hồn quốc túy nước Việt . Còn Cao Chu Thần là một thiên tài lỗi lạc , chí cao , mộng lớn ; mãi đến năm 40 tuổi mới thực hiện hoài bão trong cuộc khởi nghĩa Mỹ Lương . Mộng không thành , dòng họ bị tru di ...nhưng anh linh vẫn còn đó ...Vì rằng những " đấng tài hoa ; thác là thể phách còn là tinh anh ( Nguyễn Du )

Thứ Năm, 26 tháng 1, 2017

CHÀO XUÂN ĐINH DẬU TRONG TIẾNG GÀ BÁO THỨC

     


 Chào xuân Đinh Dậu chúng ta cùng  đọc lại ' BÀI CA CHÚC TẾT THANH NIÊN " của cụ Phan Bội Châu . Bài thơ mở đầu bằng tiếng gà gáy báo hiệu một ngày mới vào mùa xuân mới với nhiều vận hội mới :
 " Dậy ! Dậy ! Dậy !
Bên án một tiếng gà vừa gáy 
Chim trên cây vừa ngỏ ý chào mừng "
      Cụ Phan Bội Châu là một nhà thơ , một danh sĩ , một nhà yêu nước .Cụ đã dành cả cuộc đời đấu tranh để dành lại chủ quyền đất nước , giành lại độc lập dân tộc và dân chủ cho nhân dân . Mặc dù bị câu thúc trong ngục tù , cụ vẫn hằng thao thức trước vận nước điêu linh , dân tình điêu đứng ... Trong nỗi niềm ưu tư khắc khoải đó , cụ luôn kỳ vọng và ký thác niềm tin vào giới trẻ .
   Năm 1925 cụ bị thực dân Pháp bắt và đưa về an trí ở An Cựu ( Huế ) . Nhân dịp tết đến , một nhóm sinh viên học sinh đến thăm và chúc tết cụ ; cụ liền đọc bài thơ " Bài Ca Chúc Tết Thanh Niên "
" Thưa các cô , các chị lại các anh 
Đời đã mới lại càng thêm đổi mới 
Mở mắt thấy rõ ràng tân vận hội 
Xúm vai vào xốc vác việc giang sơn 
Đi cho êm, đứng cho vững , trụ cho gan 
Dây thành bại quyết ghi phen liên hiệp lại ..."
      Việc thành bại trong cuộc đấu tranh với kẻ thù dân tộc tùy thuộc vào sự liên hiệp các thành phần yêu nước trong đó thanh niên là lực lượng nòng cốt . Trong hoàn cảnh tổ quốc lâm nguy , dân tình ta thán ...mà thanh niên cứ thờ ơ ,mê ngủ ; vẫn cứ " ham chơi" ," ham mặc "," ham ăn"  thì đó là một điều sỉ nhục đối với hồn thiêng sông núi . Nước nhục thì chỉ có thể rửa nhục bằng máu . Cụ khuyên thanh niên hãy " xối máu nóng rửa vết nhơ nô lệ "
  Trở về với hiện tình của đất nước ta hôm nay , nguy cơ mất nước vào tay TQ là có thật .Thế mà phần đông thanh niên vẫn còn  mê ngủ , vẫn đắm mình trong các thú ăn chơi ,...Họ đã trở thành những người ngoại cuộc, những kẻ đứng bên lề . Trong truyền thống đấu tranh chống giặc phương Bắc , ông cha ta xưa luôn có ý thức cảnh giác mưu đồ xâm lược của bá quyền TQ .Nhưng ngày nay ý thức cảnh giác đó đã tan biến ...
  Năm nay chúng ta chào xuân Đinh Dậu trong tiếng gà báo thức bằng một ý thức mới , một ngày mới , một năm mới với một vận hội mới .Vì sao lại mới ? Ấy là vì có 3 ý nghĩa trong tiếng gáy của gà :
   Thứ nhất tiếng gà báo hiệu một ngày mới bắt đầu
   Thứ hai tiếng gà báo hiệu ngày đầu tiên của năm
   Thứ ba tiếng gáy báo hiệu năm con gà cùng với những đặc điểm của gà có ý nghĩa đặc biệt .
  - Có một cụm từ phổ biến nói lên niềm hy vọng bất diệt ( ngày mai trời lại sáng ) . Thường khi trong một hoàn cảnh u ám bức bối người ta có tâm lý chờ sáng . Có lẽ vì mỗi ngày một mới , đã mới càng thêm mới
  - Buổi sáng đầu tiên của năm là thời điểm đánh dấu tiết giao mùa . Chữ tiết đọc trại thành tết . Lễ tết cũng là lễ tiết   Tết Nguyên Đán là lễ tiết kỷ niệm buổi sáng đầu tiên trong năm . Giờ giao thừa , sáng mùng một là những thời khắc thiêng liêng nhất bởi con người và vạn vật mọi thứ đều tinh tươm mới mẻ . Lòng người hân hoan phơi phới , cây cối đâm chồi nẩy lộc
- Năm con gà có ý nghĩa gì về vận hội mới của đất nước ?  Con gà với những đặc điểm hiếm có : Vũ dũng , nhân nghĩa tín đủ đầy . Tả quân Lê văn Duyệt đã nâng thú vui chọi gà lên hàng Đạo Gà , Kinh Gà . Dáng vẻ của con gà - đặc biệt là gà trống thể hiện 5 đặc tính sau  :
  1/ Đầu có mồng như đội mão là Văn
 2/ Chân có cựa như mang gươm là Võ
 3/ Thấy kẻ địch thì xông tới và chiến đấu đến cùng là Dũng
 4/ Bươi chải kiếm được cái ăn thì phân chia cho đồng loại là Nhân
5/ Ngày ngày đến giờ thì gáy là Tín
Năm đức tính trên không những cần cho văn nhân võ tướng trong sứ mạng trị quốc an dân mà còn giúp cho người đời hành xử đúng đạo làm người . Gà đã đi vào nghệ thuật tranh Đông Hồ ở phía Bắc !. Ở phía Nam trò chơi chọi gà đã trở thành  một nét văn hóa dân gian . Trò chơi chọi gà có tính bình đẳng , sòng phẳng . Từ vua quan cho đến thứ dân,từ địa chủ cho đến tá điền một  khi đã gia nhập vào trò chơi thì  mọi người đều bình đẳng - cùng vui cùng ăn chia sòng phẳng . Trong truyện " Lục súc tranh công " tác giả đã lý giải ba tiếng gáy của gà như sau :
  - Một tiếng rằng thiên nhật tác thì
  - Hai tiếng rằng quốc tộ tác xương
  - Ba tiếng rằng nhân quần tác lạc

  Tiếng gáy của gà trong bài thơ chúc tết của cụ Phan Bội Châu giục giã gấp gáp như muốn đánh thức mọi người hãy còn mê ngủ . Mong rằng tiếng gà gáy báo hiệu mùa xuân Đinh Dậu là điềm lành đem lại quốc thái dân an .


Thứ Bảy, 31 tháng 12, 2016

DUY TUỆ THỊ NGHIỆP - MỘT MÔ HÌNH GIÁO DỤC NHÂN BẢN



      Cách đây nửa thế kỷ , ở miền nam Việt Nam có một mô hình giáo dục nhân bản với tôn chỉ DUY TUỆ THỊ NGHIỆP  . Đó là mô hình giáo dục của viện Đại học Vạn Hạnh do giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất thành lập . Duy tuệ thị nghiệp là gì ? và mô hình giáo dục ấy có gì mới mẻ , đặc sắc so với hệ thống giáo dục thời bấy giờ và ngay cả bây giờ ?
   Triết` lý giáo dục của nền Cộng Hòa miền nam Việt Nam trước năm 1975 là  NHÂN BẢN - DÂN TỘC - KHAI PHÓNG . Riêng  viện đại học Vạn Hạnh , triết lý ấy được cụ thể hóa bằng tôn chỉ DUY TUỆ - THỊ NGHIỆP !
            Viện đại học Vạn Hạnh là cơ sở giáo dục bậc đại học của giáo hội Phật giáo Việt Nam thống nhất .  Bậc phổ thông là hệ thống trường Bồ Đề ở khắp các tỉnh thành . Viện đại học Vạn Hạnh  do hòa thượng Thích Minh Châu làm viện trưởng .Hòa thượng Thích Minh Châu tốt nghiệp triết học ở Ấn Độ được giáo hội mời về nước đảm nhiệm chức Tổng vụ trưởng Tổng vụ giáo dục kiêm viện trưởng viện đại học Vạn Hạnh .Năm 1966 Hòa thượng sang Paris dự hội thảo và may mắn gặp thi sĩ - triết gia Phạm Công Thiện . Hòa thượng mời Phạm Công Thiện về nước làm khoa trưởng phân khoa Văn học và Khoa học nhân văn và nhờ ông nầy xây dựng chương trình cho cả viện . Riêng tôn chỉ DUY TUỆ THỊ NGHIỆP do giáo hội đề xuất ..Bốn chữ DTTN được trích trong kinh BÁT ĐẠI NHÂN GIÁC ( tám điều giác ngộ của bậc đại nhân ) .Trong 8 điều đó có một điều tối quan trọng : " Thường niệm tri túc , an bần thủ đạo , duy tuệ thị nghiệp " ( Thường nghĩ đến việc biết đủ , ở yên trong cảnh nghèo mà giữ Đạo , chỉ lấy việc đạt đến tuệ giác làm sự nghiệp đích thực cho cuộc đời của mình ). Chữ Tuệ trong tuệ giác còn gọi là trí tuệ , nói cho đầy đủ là trí tuệ ba la mật .Chữ Duy trong DTTN  muốn nhấn mạnh sự duy nhất hóa , tuyệt đối hóa . Muốn có sự nghiệp đích thực cho cuộc đời mỗi người không có con đường nào ngoài con đường Tuệ giác . Đạt đến tuệ giác là một tiến trình học hỏi , tu tập , rèn luyện .
   Chữ Tuệ trong DTTN có 2 tầng nghĩa . Nghĩa thông tục trong cuộc nhân sinh và nghĩa siêu việt về mặt tâm linh , giải thoát .
Khi ứng dụng vào cuộc nhân sinh , hòa nhập cộng đồng thì chữ Tuệ có thể được hiểu là sự hiểu biết , là trí thức , là giá trị tinh thần . Con người có thể thiếu thốn nhiều thứ nhưng dứt khoát không thể thiếu sự hiểu biết , thiếu trí thức  ! Phật từng dạy rằng " Khiếm khuyết lớn nhất của đời người là sự thiếu hiểu biết " . Sự hiểu biết , cái biết là một nhu cầu không thể thiếu . Nhu cầu hiểu biết là một nguyên động lực thúc đẩy sự phát triển về vật chất lẫn tinh thần . Chính vì vậy mà đứa bé đến tuổi ra lớp phải ôm cặp đến trường . Rồi sau đó đứa bé lại phải " học ăn, học nói ,học gói, học mở " . Và cha mẹ nào cũng muốn cho con giỏi giang , " hay chữ " ( sự nghiệp trí thức) . Bởi vì trí thức , sự hiểu biết là chìa khóa mở vào mọi cánh cửa cuộc đời .
    Về nghĩa siêu việt của chữ Tuệ trong DTTN  thường đi đôi với chữ giác : Tuệ giác . Tuệ giác là trí tuệ bát nhã ,trí tuệ ba la mật có công năng phá vòng vô minh , diệt trừ si mê phiền não , tà thuyết ác kiến ...Chữ giác trong tiếng Phạn gọi là Budhi - phiên âm hán tự là Bồ Đề . Budhi hay Bồ đề là con đường là đức lý , nghĩa chính là giác ngộ . Chính vì vậy mà Đạo Phật còn gọi là Đạo Bồ Đề  , Đạo Giác ngộ . Sở dĩ chỉ lấy việc đạt đến Tuệ giác làm sự nghiệp đích thực cho đời mình là vì có Tuệ giác mới triệt phá vòng vô minh , phiền não để đạt tới giải thoát . Cứu cánh của cuộc đời là giải thoát ( trong cuộc sống hiện tại và kiếp vị lai ) .
   Mô hình giáo dục của viện đại học Vạn Hạnh lấy DTTN làm tôn chỉ , và tôn chỉ nầy định hình , chi phối mọi tổ chức học chánh , xây dựng chương trình , quy hoạch các phân khoa , soạn giáo trình ...
Sau đây là một số nét tiêu biểu về mô hình giáo dục nầy :
   - Mở những phân khoa mới để đáp ứng kịp thời cho sự phát triển của quốc gia như : Phân khoa báo chí , phân khoa xã hội học , phân khoa ứng dụng ( đào tạo kỹ sư ) , phân khoa giáo dục . Điểm táo bạo nhất là phân khoa ứng dụng đã đưa vào chương trình đào tạo kỹ sư dầu mỏ mặc dù thời đó chưa ngã ngũ về việc có hay không có dầu lữa ở thềm lục địa

  - Về học chế không theo chứng chỉ chế như trường công lập mà theo chế độ năm . Đào tạo cử nhân 4 năm , mỗi năm có 2 kỳ sát hạch . Sau 4 năm sinh viên đủ 8 chứng chỉ mới làm luận văn tốt nghiệp . Chính vì vậy mà sinh viên sau khi ra trường đã được trang bị đầy đủ kiến thức chuyên môn .

  - Về chế độ học bổng dành cho sinh viên ưu tú : SV đạt hạng bình thứ trở lên trong kỳ thi bán niên được công nhận là sv ưu tú và được hưởng chế độ học bổng .
   Đặc biệt là viện đại học Vạn Hạnh  có tập san Tư Tưởng phát hành hàng tháng và một thiền phòng để cho các sv thực tập thiền định .
  - Về phương pháp dạy và học cũng phải trung thành với tôn chỉ " DUY TUỆ THỊ NGHIỆP ". Cả thầy lẫn trò đều phải dùng " ánh sáng tuệ giác " để soi rọi vào những vấn đề được nêu ra trong giáo trình . Thầy chỉ làm công việc hướng dẫn , gợi mở , chỉ tỏ tài liệu nghiên cứu và cách nghiên cứu cho có hiệu quả . Trò không khoán trắng việc học của mình cho thầy mà tự mình tìm tòi , nghiên cứu  để tự mình nghĩ , tự mình biết ,...Về phía người dạy không áp đặt , không nhồi nhét , không giáo điều ; về phía người học không học gạo , không học vẹt , cũng không quá dựa dẫm vào sách vở . Huệ Trung Thượng Sĩ trong bài thi kệ Thị học ( bằng chữ Hán ) đã ví nguồn Tuệ giác như một tia sáng của mùa xuân , chiếu tới đâu là hoa nở tới đó . Trúc Thiên dịch như sau

      Mịt mù học giả hướng nào dong
      Gạch ngói mài chi uổng phí công
      Thôi , chớ cửa người đừng nương dựa
      Ánh xuân một điểm khắp trời bông

Người đi học mà học gạo , học vẹt , y cứ vào giáo điều mà không suy nghĩ  ,... chẳng khác nào mài gạch ngói để mong thành ngọc . Người học đừng quên rằng chỉ có nguồn
tuệ giác mới phá bỏ được vô minh .

    Mô hình giáo dục của viện đại học vạn hạnh với tôn chỉ DUY TUỆ THỊ NGHIỆP  là một mô hình giáo dục lấy con người làm gốc . tất cả mọi hoạt động giáo dục , đường hướng giáo dục , mục tiêu giáo dục , phương pháp giáo dục , ...đều vì con người , bởi con người , do con người và CHO  con người ./.
 
     

 

Thứ Sáu, 9 tháng 12, 2016

ĐÔNG DẠ VĂN TRÙNG

Trùng thanh động tứ khổ ư thu
Bất giải sầu nhân văn diệc sầu
Ngã thị lão nhân thinh bất úy
Thiếu niên mạc thính bạch quân đầu
         Bạch Cư Dị

Đạt Nhân dịch :

ĐÊM ĐÔNG NGHE TIẾNG CÔN TRÙNG

Trời đã thu rồi đông sẽ sang
Tiếng trùng vang động ý thu tàn
Kẻ vô tình mấy nghe cũng nẫu
Lão giả như nhiên - Trẻ bạc đầu
               

Thứ Ba, 25 tháng 10, 2016

LUẬT PHÁP VÀ SỰ TÔN TRỌNG PHÁP LUẬT

       Trong một cuộc tranh luận giữa hai ứng viên tổng thống Hoa Kỳ - Hillary Clinton và Donald Trump -khi trả lời về vấn đề trật tự xã hội , an ninh quốc gia , ứng viên Clinton có  một phát ngôn mang tính triết lý chính trị : " Luật pháp phải tôn trọng tất cả và tất cả phải tôn trọng luật pháp !"
     Câu nói trên mặc nhiên được cầu chứng vì được thốt ra từ cửa miệng của một người dày dạn trong chính trường . Bà Clinton đã từng là đệ nhất phu nhân của tổng thống Hoa kỳ , từng tranh cử chức vụ tổng thống với tổng thống đương nhiệm và từng là ngoại trưởng ngoại giao của chính phủ Hoa Kỳ .Câu nói vừa ngắn gọn vừa súc tích vừa quyết đoán xoáy vào tâm điểm của lãnh vực lập pháp , hành pháp và tư pháp . Thượng tôn luật pháp không chỉ dành riêng cho người dân , không nhất thiết phải nêu ra khẩu hiệu : " Sống và làm việc theo pháp luật " Bởi vì đó là điều hiển nhiên nếu không muốn phiền hà rắc rối cho bản thân . Vấn đề là quan chức trong bộ máy công quyền có tôn trọng luật pháp hay không ? Nói cách khác là cơ quan lập pháp , cơ quan hành pháp và cơ quan tư pháp phải tôn trọng sự công bằng , sự sòng phẳng giữa con người - xét như công dân - với luật pháp . Nói đến pháp luật là nói đến công chính , công bằng , công minh . Sự công chính , công bằng , công minh phải được bắt đầu từ việc soạn thảo ra hiến pháp ( văn bản trên luật ) đến việc ban hành các đạo luật và các văn bản dưới luật ( nghị định , thông tư ,..)và sau cùng là thi hành luật .
 Nước Mỹ là một quốc gia " hiệp chủng quốc " được hình thành bởi nhiều dân tộc , sắc tộc , cộng đồng dân cư , ...Cho nên quản lý xã hội bằng luật pháp là biện pháp tối ưu . Luật và trật tự xã hội do đó được đưa lên hàng đầu .
  Khi trọng tài nêu lên câu hỏi về vấn đề nầy thì ứng viên Trump trả lời rằng cần phải cải tổ hệ thống tư pháp vì thiếu công bằng trong hành xử giữa người Mỹ và người nhập cư , rằng trật tự không ổn định là do chính sách nhập cư quá dễ dãi ( với người Hồi Giáo và người Mễ Tây Cơ ) . Trong số người nhập cư có nhiều kẻ xấu và súng nằm trong tay họ . Ông nói nếu ông làm tổng thống ông sẽ cho xây một bức tường thành thật cao để ngăn người Mễ tây Cơ xâm nhập vào nước Mỹ ; ông cấm tuyệt người Hồi Giáo nhập cư . Theo Trump phải có thêm cảnh sát và cho phép cảnh sát khám nhà đột xuất để đoạt súng trong tay kẻ xấu .
    Trái lại quan điểm của bà Hillary thì vấn đề không ở chỗ cộng đồng nhập cư mà là LÒNG TIN TƯỞNG GIỮA CỘNG ĐỒNG VÀ CẢNH SÁT TRÊN CƠ SỞ  LUẬT PHÁP PHẢI TÔN TRỌNG TẤT CẢ VÀ TẤT CẢ PHẢI TÔN TRỌNG LUẬT PHÁP . Cảnh sát khám xét đột xuất nhà dân là thiếu tôn trọng pháp luật và đánh mất lòng tin của cộng đồng vào cảnh sát .
  Thế nào là luật pháp phải tôn trọng tất cả ? Tất cả ở đây gồm những ai ? Tất cả ở đây là cho mọi người , cho mỗi người không phân biệt chủng tộc , sắc tộc , nhân thân ...Luật pháp phải tôn trọng quyền con người , quyền làm người ( nhân quyền ) và quyền công dân ( dân quyền ) . Đó là giá trị phổ quát mà công ước quốc tế đã quy định và các quốc gia đã ký kết . Đáp lại , tất cả mọi người , dù là dân thường hay quan chức đều cũng phải tôn trọng pháp luật .Tất cả phải được bình đẳng trước pháp luật - công pháp bất vị thân - Cốt lõi của thể chế pháp trị là công chính ,công bằng , công minh . Nhân viên thi hành pháp luật phải làm đúng theo luật định đã được minh thị trong hiến pháp , trong đạo luật . Ngược lại , người dân có quyền giám sát việc làm của nhân viên an ninh xem có đúng với hiến định , luật định hay chưa .Theo quan điểm của bà Clinton thì trong ổn định trật tự xã hội , an ninh quốc gia ; vấn đề không ở chỗ tăng quyền cho cảnh sát mà là tăng lòng tin giữa cộng đồng và cảnh sát .
  Có sự khác biệt giữa hai khái niệm " nhà nước pháp quyền " và " thể chế pháp trị ". Nhà nước pháp quyền tuy có sự tách bạch hành pháp , lập pháp và tư pháp ; song từ hiến pháp cho đến các đạo luật và văn bản dưới luật đều theo một đường kẻ vạch sẵn của hình thái đơn nguyên tập quyền . Còn thể chế pháp trị là sử dụng những điều lệ , nguyên tắc của luật pháp để quản trị xã hội . Cái mà ứng viên Clinton muốn bảo vệ và phát huy chính là mô hình thể chế dân chủ pháp trị , sử dụng nguyên tắc luật định của pháp luật để quản trị một quốc gia đa chủng tộc , nhiều thành phần như Hoa Kỳ !. Đó là hình thái thể chế dân chủ pháp trị .
  Suy rộng ra , trật tự an ninh thế giới ổn định hay mất ổn định tuỳ thuộc vào sự tôn trọng của các quốc gia đối với công ước quốc tế với những phán quyết , án lệ của trọng tài . Toà trọng tài căn cứ vào công pháp quốc tế để đưa ra một phán quyết nào đó lập tức nó trở thành luật , thành án lệ mà các quốc gia liên quan có trách nhiệm thi hành . Trung Quốc bác bỏ phán quyết của toà trọng tài là không tôn trọng luật pháp quốc tế . Tống thống tiền nhiệm của Philippine đã đệ đơn khởi kiện Trung Quốc ra toà án quốc tế và đã thắng kiện . Nay tân tổng thống của Philippine , Duterte , đã không đếm xỉa gì đến phán quyết của toà trọng tài , lại bắt tay với bên thua kiện là thái độ không tôn trọng luật pháp quốc tế . Sự không tôn trọng và bất tuân luật pháp của cả bên bị cáo lẫn nguyên cáo là nguyên cớ gây mất ổn định an ninh cho khu vực và thế giới . Nếu chiến tranh nổ ra thì Philippine có một phần trách nhiệm rất lớn với thế giới .

    Tóm lại, triết lý chính trị của ứng viên tổng thống Hoa Kỳ , Hillary Clinton " luật pháp phải tôn trọng tất cả và tất cả phải tôn trọng luật pháp " nếu được ứng dụng đúng mức sẽ đem lại trật tự an ninh cho một quốc gia cà cho cả thế giới !

Thứ Năm, 22 tháng 9, 2016

MẠN ĐÀM VỀ MẶC CẢM



       

               Sự kiện Trung Quốc tiếp đón tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama ở sân bay Hàng Châu bằng mặc cảm thay vì theo bằng nghi thức ngoại giao thông thường là một hiện tượng lạ trong lịch sử ngoại giao thế giới . Mặc cảm ( complexe ) là một loại tâm lý phức tạp ( phức cảm ) . Nó hoàn toàn không thật , mặc định nhưng không cố định , quá khích và nguy hiểm . Trong đối nhân xử thế ta thường bị chi phối bởi mặc cảm mà ta không biết . Nếu mâu thuẫn xảy ra mặc cảm trong giao tiếp giữa quốc gia với quốc gia thì đó là nguy cơ xảy ra chiến tranh , khủng bố ...
   Mặc cảm hay phức cảm là loại tâm lý không nằm trên bình diện ý thức mà ẩn tàng trong vô thức nên rất khó kiểm soát .
   Có ba loại mặc cảm :
-Mặc cảm tự tôn ( complexe de supériorité)
-Mặc cảm tự ti ( complexe d'inphériorité)
- Mặc cảm đồng nhất ( complexe d'intentité)
   Mặc cảm tự tôn là tự cho mình hơn người
  Mặc cảm tự ti là tự cho mình thua người
  Mặc cảm đồng nhất là tự cho mình bằng người
   Trong ba loại mặc cảm trên thì mặc cảm tự tôn là hiện tượng tâm lý nguy hiểm nhất , phức tạp nhất và thường hay biến tướng . Thuật ngữ Phật học gọi nó là " cống cao ngã mạn " . Cái tôi của người mang mặc cảm nầy là không thật , là tha ngã ( sur moi) khác với chân ngã ( vrai moi ) . Nó chi phối toàn bộ suy nghĩ , hành động ...tạo nên tính cách tự cao tự đại- mục hạ vô nhân .Một khi cái tôi ấy đương cự , đối đầu với thực tế phũ phàng ( là mình không bằng ai ) , mặc cảm tự tôn sẽ biến tướng thành mặc cảm tự ti . Điển hình về sự biến tướng nầy là trường hợp " TRUNG HOA NƯỚC LỚN ". Chính người Bắc Kinh tiếp đón tổng thống Hoa Kỳ bằng cùng một lúc ba loại mặc cảm nói trên .

     Từ thời cổ đại , Trung Hoa rất tự hào về những ưu thế vốn có của dân tộc mình . Thực tế , Trung Hoa là nước có lãnh thổ rộng nhất Châu Á , dân số đông nhất thế giới , nền văn minh lâu đời nhất thế giới ...Có lẽ vì vậy mà họ đặt tên nước là TRUNG HOA ( trung tâm của mọi tinh hoa trên thế giới ). Não trạng của các vương triều  Trung Hoa bao giờ cũng thể hiện là " Trung Hoa nước lớn " . Và tất nhiên họ xem các nước lân bang chỉ là nước nhỏ , chỉ là chư hầu , có bổn phận triều cống  cho thiên tử nước lớn .
Do mặc cảm tự tôn , chính quyền Trung Hoa rất sính chữ " đại " như đại Hán tộc , đại cách mạng , đại lễ đường , đại mỹ nhân , đại tự điển , ...( Người Pháp thì cuốn tự điển dày cộm mà họ  lại gọi là petit la rousse !). Cũng may nhờ có triết học Nho giáo mà giới trí thức , nho gia , kẻ sĩ biết mềm mỏng , khiêm cung, khiêm hạ ( Chữ Nho trong đạo Nho hàm nghĩa là Nhu ).  Do não trạng nước lớn , do tâm lý tự kỷ trung tâm mà các vương triều Trung Hoa không chịu mở cửa để học hỏi những tiến bộ về khoa học , kỹ nghệ của phương Tây . Kịp đến khi 8 nước phương tây lập thành liên quân tấn công vào Trung Hoa thì gươm giáo không địch lại súng đạn ...Rồi trong thế chiến thứ 2 , dân tộc Trung Hoa lại bị quân phiệt Nhật đè đầu cởi cổ , bạt tai đá đít ...  Thực tế phũ phàng nầy đã biến mặc cảm tự tôn cố hữu thành mặc cảm tự ti kéo dài suốt mấy thập niên ...

Thế chiến thứ 2 kết thúc do 2 quả bom nguyên tử của Mỹ thả xuống đất Nhật ; Nhật đầu hàng đồng minh vô điều kiện và triệt thoái quân khỏi các nước chiếm đóng .Chế độ Cộng Hoà của Tưởng Giới Thạch lãnh trách nhiệm của đồng minh giao phó để giải giới quân Nhật . Lợi dụng cơ hội  nầy Mao Trạch Đông lãnh đạothành công  cuộc cách mạng vô sản ...Họ Mao biết khai  thác triệt để mặc cảm tự ti dân tộc, mặc cảm nghèo hèn thua kém của nông dân  - từng bị khinh khi rẻ rúng , từng bị áp bức bất công , từng bị thua kém ,từng bị chà đạp , ... rồi dẫn chứng thành quả " đại cách mạng " để kích hoạt  mặc cảm tự ti dần dần biến tướng thành mặc cảm tự tôn cố hữu !Mặc cảm tự tôn của nhà cầm quyền Trung Hoa ngày càng trở nên nguy hiểm khi nền kinh tế càng ngày càng lớn mạnh ... ( Nhờ thoả hiệp Thượng Hải đưa đến kinh tế thị trường giúp Trung quốc giàu lên nhanh chóng ). Thế là Trung Quốc lại trỗi dậy thành " Trung Hoa nước lớn "có điều không trổi dậy trong hoà bình mà trỗi dậy bằng chiến tranh , bằng xâm lược của  tâm lý " kẻ mạnh , bằng cách đánh chiếm các nước lân bang như Tây Tạng , Tân Cương ,...Và còn có cả tham vọng độc chiếm biển Đông ... Tự tôn mặc cảm khiến Trung Quốc càng ngày càng trở nên ngang ngược , hống hách  bắt nạt các nước nhỏ , xem thường cả luật pháp quốc tế . Não trạng nước lớn từ mặc cảm tự tôn đã ăn sâu trong tư tưởng từ lãnh đạo lây lan cả dân chúng ...Thái độ kẻ cả ,ngạo mạn của nhân viên an ninh to tiếng với bà cố vấn tổng thống Hoa kỳ ..; hình ảnh cư xử ngang tàng của người dân Trung Quốckhi đi du lịch ở các nước đã nói lên điều đó !

    Sự kiện đón tiếp tổng thống Hoa Kỳ ở sân bay Hàng Châu của nhà nước Trung Quốc đã không tuân thủ quy định về nghi thức ngoại giao mà cùng một lúc bộc lộ ba loại mặc cảm : vừa tự tôn  vừa tự ti  vừa đồng nhất .
 - Tự tôn vì nghĩ rằng ta đây cũng là cường quốc ...và rất có thể ta sẽ soán ngôi Hoa Kỳ lãnh đạo thế giới
- Tự ti vì xét lại nhiều mặt khác như trí thức , tự do ,dân chủ , an sinh phúc lợi , ...vẫn còn thua các cường quốc tư bản ..
- Mặc cảm đồng nhất vì tự cho mình ngang bằng với các nước văn minh . Bằng chứng là trước thềm hội nghị G20 nhà cầm quyền Trung Quốc muốn cho Hàng Châu , nơi diễn ra hội nghị phải được lột xác để chứng tỏ cho thế giới biết Trung Quốc là một quốc gia văn minh- bằng các việc làm sau đây : trang trí thành phố lộng lẫy ; đóng cửa các nhà máy để làm sạch môi trường ; lắp đặt bồn cầu miễn phí cho các hộ dân chưa có bốn cầu ; cơ cấu một đội an ninh nữ toàn là những người đẹp ,...
    Trung Quốc ngày xưa là một nước rất đề cao chữ lễ , nhưng ngày nay do bị chi phối bởi nhiều mặc cảm  nên việc đón tiếp một tổng thống lại không giống ai .Nước ta có thành ngữ " tiếng chào cao hơn mâm cỗ " đề cao chữ lễ trong đối nhân xử thế . Chữ lễ rất cần thiết trong giao tiếp hàng ngày . Ta có thể thiếu thốn tiện nghi vật chất trong thời gian dài nhưng không thể thiếu lễ dù trong một phút ! Sự thất lễ của nhà cầm quyền Trung Quốc đối với tổng thống Hoa Kỳ là một điều đáng tiếc của nước chủ nhà . Bởi vì dù cho khách không lấy đó làm điều song sự kiện đó đã làm cho thể diện quốc gia của cả hai đều bị tổn thương .Nguy hiểm hơn nữa là mầm mống mâu thuẫn giữa hai dân tộc có thể treo lơ lửng đâu đó ...

       Giá trị của ai là của người ấy . Tự cho mình là như thế nầy hoặc như thế kia là thuộc loại tâm lý phức tạp , không thật và nguy hiểm - nhất là mặc cảm tự tôn ."Cái tôi bao giờ cũng đáng ghét " và đáng xấu hổ và bị mọi người xa lánh . Trong cấu tự chữ Hán , chữ tự đại ( gồm chữ TỰ  và chữ ĐẠI ) họp thành chữ XÚ ( hôi thúi , bốc mùi )
. Tự cho mình lớn chưa chắc đã lớn , nhưng bốc mùi thì có thật . Tiếng Pháp phân biệt rạch ròi hai khái niệm : "Homme grand " ( người to lớn ) và " Grand homme" (vĩ nhân ). To con lớn xác chưa hẳn là vĩ nhân !